Przetrenowanie

Przetrenowanie jest to stan przewlekłego zmęczenia o podostrym przebiegu, powstający podczas intensywnego treningu przy stosowaniu nieadekwatnych przerw wypoczynkowych. Początkowo objawy przetrenowania są mało uchwytne, niezauważalne i trudne do określenia. Może to być, na przykład, pogorszenie samopoczucia bez konkretnych dolegliwości.

Powrót

 

W przetrenowaniu przeważają najpierw objawy subiektywne, a w późniejszym okresie (jeśli w porę stan ten nie zostanie zlikwidowany) dochodzą również objawy obiektywne, obniżające formę sportową ze wszystkimi konsekwencjami.

Objawy subiektywne odczuwane są w postaci silnego wyczerpania, duszności, bólów mięśni, nudności, zawrotów głowy oraz zniechęcenia i otępienia. Dłuższe intensywne wysiłki doprowadzić mogą ponadto do wystąpienia zaburzeń orientacji w czasie i w przestrzeni, przymroczenia i omamów. Uwaga ta szczególnie adresowana jest do zawodników uprawiających bieg na orientację.

Objawy obiektywne przejawiają się w obniżeniu zdolności do pracy, koordynacji i precyzji ruchów, zmniejszonej szybkości reagowania na bodźce, obfitym poceniu się, wzroście ciepłoty ciała oraz częstotliwości tętna i oddechów.

Przewlekłe zmęczenie ogólne powstaje w następstwie wielokrotnie powtarzającej się pracy, przy stosowaniu zbyt krótkich przerw odpoczynkowych. Prowadzi to do sumowania się pojedynczych stanów zmęczenia i stopniowo do obniżenia wydolności.

W praktyce sportowej przemęczenie może nie od razu objawiać się obniżeniem wyników sportowych, szczególnie przy dużym zaangażowaniu emocjonalno-ambicjonalnym zawodnika. Sygnałem ostrzegawczym mogą być bóle głowy, zaburzenia snu, brak apetytu, chudnięcie, bóle mięśni i okolicy serca, zmiany i chwiejność usposobienia, zmniejszona lub wzmożona pobudliwość lub niechęć do pracy.

Do czynników sprzyjających występowaniu przetrenowania należą:

  • niedostateczne odżywianie,

  • brak białka,

  • niedobory witamin.

Do przetrenowania łatwo też prowadzi trening w stanach obniżonej wydolności, np. przy niedocenianych schorzeniach lub w okresie rekonwalescencji - nawet po pozornie błahych przeziębieniach, grypach itp.

Postępowanie w stanach przetrenowania polega przede wszystkim na obniżeniu intensywności treningu. Dużą rolę mogą tu odegrać atrakcyjne formy aktywnego wypoczynku, a poza tym stosowane pod kontrolą lekarza zabiegi w postaci sauny, kąpieli, naświetlań promieniami ultrafioletowymi (w zimie) oraz podawanie witamin C i B complex.

Zapobieganie występowaniu stanów przetrenowania polega w głównej mierze na stosowaniu adekwatnych przerw wypoczynkowych tak w treningu jak częstotliwości startów.

Eugeniusz Gronastaj.